Przyczyny:

• zła sytuacja najniższych grup społecznych
• dążenia niepodległościowe (Niemcy, Włochy)
• aspiracje niepodległościowe narodów
• niechęć do istniejącego systemu politycznego
• negatywne przemiany społeczne i gospodarcze w państwach europejskich, po ustaleniach kongresu wiedeńskiego i polityce władz

Francja:

       23 lutego 1848 roku, przeciwko władzy wystąpiła uboga ludność miasta - robotnicy, rzemieślnicy, biedota miejska. Manifestujących swoje niezadowolenie zaatakowały posłuszne królowi oddziały wojska.

      Pod wpływem tych wydarzeń doszło do poważnych zmian w państwie:

• król Ludwik Filip został usunięty z tronu
• utworzono Rząd Tymczasowy
• ogłoszono, że Francja przestaje być monarchią i staje się państwem republikańskim (II Republika)
• burżuazja, uzyskała ogromny wpływ na sprawowanie władzy

       21 czerwca 1848 roku w Paryżu rozpoczęło się tzw. powstanie czerwcowe. Jeszcze raz do walki o swoje prawa poderwali się robotnicy, widząc, że wywalczona przez nich w lutym zmiana władzy nie przyniosła im większych korzyści. W ciągu kilku dni walki pomiędzy ludnością miasta a wiernym rządowi wojskiem poległo tysiące ludzi. 15 tys. robotników trafiło do aresztu. Był to koniec walk rewolucyjnych we Francji.

Cesarstwo Austriackie:

 W marcu 1848 roku fala demonstracji ogarnęła Wiedeń i doprowadziła do ucieczki kanclerza Klemensa Metternicha.

 W kwietniu 1848 roku cesarz Ferdynand I, ogłosił konstytucję wprowadzającą podstawowe wolności polityczne i trójpodział władzy. Izba niższa parlamentu miała być obsadzana w drodze wyborów, jednak przy zachowaniu wysokiego cenzusu majątkowego i wykształcenia. Doprowadziło to do wybuchu kolejnych zamieszek 15 maja 1848 roku. Ich efektem były kolejne ustępstwa władzy:

• do parlamentu weszli chłopi
• zniesiono pańszczyznę
• uwłaszczono chłopów 

    W październiku po raz trzeci doszło do zbrojnych walk w Wiedniu. Jednym z tych, którzy dowodzili rewolucjonistami był Polak generał Józef Bem. Przyczyną zamieszek było wysłanie wojsk, które miały stłumić ruchy niepodległościowe na Węgrzech. Cesarz Ferdynand I musiał uciekać z Wiednia, ale jego armia wkrótce stłumiła powstanie. 2 grudnia 1848 roku został zmuszony do abdykacji, a jego miejsce zajął jego bratanek Franciszek Józef. Młody władca nikomu nic nie obiecywał, więc łatwiej było mu rozprawić się z rewolucjonistami niż jego poprzednikowi.

Chociaż 4 marca 1849 roku Franciszek Józef nadał konstytucję, to wyraźnie było w niej zapisane, że to on jest źródłem władzy, a nie lud. Dawało mu to możliwość zmiany konstytucji w każdej chwili. Skorzystał z tego już dwa lata później. Kiedy nastroje rewolucyjne zgasły, całkowicie ją odwołał.

Prusy:

      Na wieść o wypadkach wiedeńskich, w marcu 1848 roku Berlin także stał się areną starć ulicznych mieszkańców z oddziałami wojska. Król Fryderyk Wilhelm IV  zapowiedział reformy i usunął z rządu reakcyjnych polityków. Siła i zasięg zamieszek skłoniły go do wydania słynnej odezwy do "kochanych berlińczyków" i publicznego uczczenia pamięci tych, którzy polegli podczas starć z wojskiem.

    W 1850 roku król nadał Prusom konstytucję:

• gwarantowała wolność prasy i stowarzyszeń
• równość obywateli wobec prawa, oraz wolność wyznania
• miał powstać dwuizbowy parlament
• król miał prawo mianowania i odwoływania ministrów
• rząd miał odpowiadać przed parlamentem
• władca posiadał prawo weta wobec uchwał parlamentu
• król mógł wydawać rozporządzenia z mocą ustawy,
• zniesiono sądownictwo szlacheckie na wsi oraz obowiązek posług wobec dworu

Bilans:

• wystąpienia objęły Francję, Niderlandy, Cesarstwo Austriackie, państwa niemieckie, Prusy, Belgię, Skandynawię, Hiszpanię i Holandię,
• rewolucjonistom nie udało się zrealizować większości wyznaczonych przez siebie celów
• fiaskiem zakończyła się próba zjednoczenia Włoch i zjednoczenia Niemiec
• w całej Europie (z wyjątkiem Rosji) zniesiono pańszczyznę i uwłaszczono chłopów
• we Francji pozostało powszechne głosowanie
• wiele państw uzyskało konstytucję
• zakwestionowane zostały przywileje stanu szlacheckiego
• wzrosło znaczenie robotników przemysłowych
• rosyjska interwencja na Węgrzech, francuska w Państwie Kościelnym i pruska w Niemczech były ostatnimi działaniami Świętego Przymierza
• Wiosna Ludów zapoczątkowała zmierzch romantyzmu

Wiosna Ludów w Polsce